ارتباطات و فن آوری اطلاعات

چشم انداز بازار کار با پیشرفت هوش مصنوعی در سال ۲۰۴۰



به گزارش خبرنگار مهر؛ جهان در آستانه ورود به سال چهارم از دهه سوم قرن بیست و یکم و همزمان با افزایش سرسام‌آور سرعت توسعه فناوری‌های نوین، بیش از هر زمان دیگری در تاریخ زیست بشر، ماهیتی دیجیتال یافته است. روند دیجیتالی‌سازی جهان به شکلی بدیع و گسترده همه حوزه‌های زیست اجتماعی و فردی بشر را تحت تأثیر مستقیم خود قرار داده است.

بی شک اقتصاد نیز طی سه دهه اخیر از فرایند دگرگونی و گذار به عرصه دیجیتال مصون نبوده است. به عبارت دیگر، اقتصاد نیز همانند سایر حوزه‌ها، در عصر توسعه فناوری‌های دیجیتال، دستخوش تغییرات گسترده‌ای شده است. اقتصاد دیجیتال به عنوان نیروی محرکه رشد اقتصادی و نوآوری جهانی ظاهر شده است. در قلب این تغییر و تحول، نقش حیاتی نیروی کار ماهر نهفته است. اقتصاد دیجیتال طیف وسیعی از صنایع از جمله فناوری، تجارت الکترونیک، بازاریابی دیجیتال، تجزیه و تحلیل داده‌ها و غیره را در بر می‌گیرد. با ادامه گسترش این بخش‌ها، تقاضا برای نیروی کار ماهر و سازگار با تحولات فناورانه به طور فزاینده ای حیاتی می‌شود.

در چنین شرایطی، غالب کشورهای جهان در پی بهره‌برداری حداکثری از فرصت‌های پدید آمده در اثر این تحولات بنیادین در ساختار اقتصاد جهان هستند. این دغدغه و چالش اساسی در کشور ما، ایران نیز در طول سال‌های اخیر ذهن بسیاری از کارشناسان و سیاست گذاران را به خود مشغول ساخته است. امری که بازتاب آن در برنامه هفتم توسعه به شکلی محسوس و برجسته بازتاب یافته است.

توسعه اقتصاد دیجیتال، اولویتی بزرگ در برنامه هفتم توسعه

علی‌اصغر انصاری، معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در همین راستا، با اشاره به اینکه بر اساس برنامه هفتم توسعه، سهم اقتصاد دیجیتال باید از ۷.۹ باید به ۱۵ درصد برسد. امری که پیش از آن بارها از سوی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز مطرح شده بود. عیسی زارع پور، طی اظهار نظری در دهمین همایش سالانه بانکداری الکترونیک، اظهار داشت: «رویکرد دولت در موضوع اقتصاد دیجیتال و نگاه به آینده از محورهای صحبت امروز است اقتصاد دیجیتال نقش جدی در اقتصاد بین المللی دارد؛ به طوری که ۱۵ درصد تا ۴۰ درصد از تولید ناخالص داخلی کشورهای پیشرفته از اقتصاد دیجیتال است و این میزان در کشور ما ۸ درصد است که انشاالله در ۵ سال آینده به ۱۵ درصد برسد.»

وی همچنین گفت: «برای اقتصاد دیجیتال هدف گذاری ۱۵ درصدی داریم و کارگروهی در اقتصاد دیجیتال در دولت تشکیل شده که رئیس کل بانک مرکزی نیز عضو آن است. برای اقتصاد دیجیتال زیر ساخت‌های لازم را در بودجه فراهم می‌کنیم. در قانون برنامه هفتم توسعه یک فصل مستقل برای توسعه اقتصاد دیجیتال داریم و ماده ۶۴ و ۶۵ تقریباً مربوط به حوزه اقتصاد دیجیتال است.»

به عقیده متخصصان، در اختیار داشتن منابع انسانی متخصص در حوزه فناوری و نیروی کار دارای سواد دیجیتال، در عصر حاضر مؤلفه ای حیاتی برای دستیابی به رشد پایدار در عرصه اقتصاد دیجیتال محسوب می‌شود. از همین روی، در این نوشتار به بررسی نقش محوری و کلیدی نیروی کار ماهر و متخصص را در تقویت رشد اقتصاد دیجیتال و عواملی که به اهمیت آن می‌افزاید، خواهیم پرداخت.

منابع انسانی و نوآوری و پیشرفت فناوری

به زعم بسیاری از متخصصان، نیروی کار ماهر به عنوان موتور نوآوری در اقتصاد دیجیتال عمل می‌کند. افراد دارای تخصص در توسعه نرم افزار، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و سایر فناوری‌های پیشرفته نوظهور برای ایجاد نوآوری مستمر ضروری هستند. از سوی دیگر، توانایی بالای آن‌ها در مفهوم‌سازی، طراحی و پیاده‌سازی راه‌حل‌ها و محصولات دیجیتالی جدید در راستای تکامل اقتصاد دیجیتال، نقشی اساسی دارد. علاوه بر این، وجود نیروی کار ماهر در به کارگیری فناوری‌های نوظهور برای ایجاد مدل‌های کسب‌وکار نوآورانه و پیشبرد تحولات فناورانه در صنایع مختلف بسیار حائز اهمیت و حیاتی است.

منابع انسانی، تحول دیجیتال و سازگاری

از آنجایی که کسب‌وکارها در تندباد تحولات روزافزون فناورانه دستخوش تحول دیجیتال می‌شوند، نیاز به نیروی کار ماهر که قادر به هدایت و پیاده‌سازی ابزارها و استراتژی‌های دیجیتال جدید باشد، بسیار کلیدی است. متخصصان ماهر و دارای سواد دیجیتال کافی، در تحول دیجیتال، نقش مهمی در کمک به سازمان‌ها برای استفاده از فناوری در راستای ساده‌سازی عملیات، ارتقای کیفیت تجربیات مشتریان و رشد کسب‌وکارها دارند. به عبارت دیگر، در چنین شرایطی، توانایی آنها برای انطباق با چشم‌انداز دیجیتالی در حال تحول و پذیرش فناوری‌های جدید جهت تحقق رشد پایدار و رقابت کسب و کارها در اقتصاد دیجیتال ضروری است.

منابع انسانی، تجزیه و تحلیل داده‌ها و تصمیم‌گیری

در اقتصاد دیجیتال، داده‌ها به عنوان سنگ بنای تصمیم گیری آگاهانه و برنامه‌ریزی استراتژیک عمل می‌کنند. نیروی کار ماهر که در تجزیه و تحلیل داده‌ها، علم داده و هوش تجاری مهارت داشته باشد، نقشی اساسی در استخراج بینش‌های عملی از مجموعه داده‌های گسترده ایفا می‌کند.

این بینش‌ها به کسب‌وکارها برای تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، بهینه‌سازی فرآیندها و کسب مزیت رقابتی قدرت می‌دهد. از همین روی، تحلیلگران و دانشمندان ماهر داده در بازگشایی ارزش داده‌ها، هدایت نوآوری و پرورش فرهنگ تصمیم گیری مبتنی بر شواهد دیجیتال در سازمان‌ها، نقش اساسی دارند.

منابع انسانی، امنیت سایبری و کاهش ریسک

با افزایش روزافزون دارایی‌های دیجیتال و تراکنش‌های آنلاین، امنیت سایبری به یک نگرانی حیاتی در اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است. بازیگران مخرب در این شرایط، فرصتی بزرگ برای سو استفاده از نواقص امنیتی و ایجاد اختلال گسترده در فعالیت شرکت‌ها در اختیار دارند. نیروی کار ماهر در زمینه امنیت سایبری برای حفاظت از زیرساخت‌های دیجیتال، داده‌های حساس و کاهش تهدیدات سایبری، بسیار حیاتی و کلیدی است. متخصصان امنیت سایبری که در تشخیص تهدید، پاسخ به حوادث احتمالی و مدیریت ریسک مهارت دارند، در تقویت اکوسیستم دیجیتال در برابر حملات سایبری ضروری هستند و در نتیجه اعتماد و اطمینان را در تراکنش‌ها و تعاملات دیجیتال تقویت می‌کنند.

بازاریابی دیجیتال و تعامل با مشتریان

نقش متخصصان ماهر در عرصه بازاریابی دیجیتال، طراحی تجربه کاربری با کیفیت و تعامل با مشتریان را در اقتصاد دیجیتال، نمی‌توان انکار کرد. نیروی کار ماهر در این حوزه‌ها با ایجاد استراتژی‌های بازاریابی دیجیتال قانع‌کننده، بهینه‌سازی تجربیات آنلاین و پرورش روابط سازنده با مشتریان، در توسعه این حوزه، نقش به سزایی دارد. توانایی متخصصان در استفاده از کانال‌های دیجیتال، تجزیه و تحلیل رفتار مصرف‌کنندگان و ایجاد تجربیات شخصی‌سازی شده، به رشد برندها، جذب مشتری و تداوم فعالیت کسب و کارها در بازار دیجیتال کمک می‌کند.

انقلاب هوش مصنوعی و آینده اشتغال

آخرین پژوهش‌های صورت گرفته در حوزه ارزیابی اثر توسعه فناوری‌های نوظهور بر اشتغال و منابع انسانی، بیانگر تأثیر مستقیم انقلاب هوش مصنوعی در این بخش است. متخصصان بر این عقیده‌اند که تحولاتی چون توسعه هوش مصنوعی مولد، اثری شگرف در رشد بسیاری از مشاغل و نیروی انسانی فعال در این حوزه‌ها دارد. در چنین شرایطی، طیف گسترده‌ای از فعالیت‌ها، از تغییرات گسترده در سیمای جهان، تأثیر می‌گیرند. برآوردهای صورت گرفته نشان می‌دهد که هوش مصنوعی مولد می‌تواند، سالانه ۴,۴ تریلیون دلار به ارزش اقتصاد جهانی بیفزاید.

متخصصان همچنین بر این باور هستند که پیشرفت‌های حاصل شده در هوش مصنوعی مولد می‌تواند، تقریباً به همه افراد شاغل در حوزه‌های گوناگون کمک کند؛ اما بی شک امکان استفاده از این قابلیت مستلزم سواد دیجیتال و کسب مهارت‌های ضروری از سوی افراد است. بر اساس پیش‌بینی مؤسسه مک‌کینزی، هوش مصنوعی مولد و سایر فناوری‌های این حوزه، با پتانسیل خودکارسازی فعالیت‌های کارمندان می‌توانند، تا ۷۰ درصد در زمان کاری آن‌ها صرفه‌جویی کنند. از همین روی، این فناوری نیازمند الزامات آموزشی بیشتر است. این تغییرات احتمالاً به سرعت اتفاق خواهد افتاد. بنابر تخمین کارشناسان، در بازه زمانی سال‌های ۲۰۳۰ تا ۲۰۶۰، تأثیر هوش مصنوعی بر مشاغل باعث می‌شود حدود نیمی از فعالیت‌های شغلی امروزی کاملاً خودکار می‌شوند.

این تحولات به معنای تغییرات بزرگ در بازار کار خواهد بود. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که هوش مصنوعی مولد، نرخ رشد بهره‌وری نیروی کار را تا سال ۲۰۴۰، به صورت میانگین سالانه تا ۰,۶ درصد افزایش خواهد داد. اما تحقق این امر به سرعت پذیرش این فناوری توسط سازمان‌ها نیز بستگی دارد. از همین روی، بی شک با تأثیر هوش مصنوعی در کسب و کار، کارمندان شاغل در بخش‌هایی که باید خودکار شوند، نیاز به حمایت برای یادگیری مهارت‌های جدید و تغییر شغل دارند. در چنین شرایطی، فناوری مهندسی پرسش یکی از مهارت‌های حیاتی برای کارمندان آینده محسوب می‌شود.

مهندسی پرسش به طراحی و تدوین ورودی ابزارهای هوش مصنوعی مولد به منظور تولید خروجی‌های بهتر و کارآمدتر گفته می‌شود. ارائه ورودی‌های مطلوب به مدل هوش مصنوعی مولد می‌تواند، سبب ارائه خروجی بهتر از سوی مدل هوش مصنوعی شود. به این ورودی‌ها پرامپت (prompt) گفته می‌شود و مهارت نوشتن آن‌ها را مهندسی پرامپت یا مهندسی پرسش (prompt engineering) می‌نامند.

تحولات فناورانه و هراس گسترده از افزایش بیکاری

انقلاب هوش مصنوعی و تحولات فناورانه این حوزه، موجی از نگرانی و ترس در مورد بیکاری و آینده اشتغال افراد به راه انداخته است. این در حالی است که کارشناسان، معتقدند که در واقع بیکاری، در مقطع حاضر، به پایین‌ترین حد خود رسیده است.

به نظر می‌رسد که توسعه هوش مصنوعی، بیش از آنکه جایگزین نیروی انسانی شود، روش‌های ما برای انجام امور را تغییر می‌دهد. به عبارت دیگر، با وجود پیشرفت‌های روزافزون هوش مصنوعی همیشه کارهایی وجود دارند که انسان آن‌ها را بهتر انجام دهد.‌

از همین روی، شاید بهتر باشد که بگوییم در آینده، بیش از آنکه هوش مصنوعی جایگزین نیروی کار شود، افراد دارای مهارت تعامل با این فناوری نوظهور، جایگزین افراد فاقد سواد دیجیتال و مهارت‌های لازم این حوزه، خواهند شد. امری که بار دیگر، اهمیت تربیت نیروی انسانی و مهارت افزایی افراد را در این زمینه برجسته می‌سازد.

سخن پایانی

با عنایت به مصادیق متعدد ذکر شده درباره نقش کلیدی نیروی کار ماهر در حوزه دیجیتال، می‌توان نتیجه گرفت که رشد اقتصاد دیجیتال تا حدود زیادی به تخصص و مهارت نیروی کار متخصص این حوزه بستگی دارد. متخصصان ماهر در حوزه‌های مختلف، از فناوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها گرفته تا امنیت سایبری و بازاریابی دیجیتال، مؤلفه‌های حیاتی برای پیشبرد نوآوری، ایجاد تحول دیجیتال و کاهش خطرات در چشم‌انداز دیجیتال هستند. همانطور که اقتصاد دیجیتال به تکامل خود ادامه می‌دهد، تقاضا برای نیروی کار ماهر و سازگار با تحولات نیز افزایش می‌یابد و همین امر، نیاز روزافزون به تدوین راهبردی کارآمد برای تربیت نیروی انسانی ماهر در این حوزه را برجسته می‌سازد. امری که مستلزم سرمایه‌گذاری و تمرکز سیاست‌گذاران و ذی‌نفعان در این زمینه است.

این خبر را در تهران اقتصادی دنبال کنید

منبع مهر

نوشته های مشابه