بازگشت به اصالت؛ طراحی روف گاردن به سبک کلاسیک

روف گاردن کلاسیک نوعی طراحی فضای سبز روی بام است که از ویژگی های معماری کلاسیک مانند تقارن، نظم هندسی، خطوط مشخص، استفاده از متریال های اصیل و ترکیب کنترل شده گیاهان و عناصر دکوراتیو استفاده می کند.

در طراحی مدرن، معمولاً فرم های ساده، خطوط شکسته و ترکیب های مینیمال بیشتر دیده می شوند؛ اما در سبک کلاسیک، فضا کمی رسمی تر و باشکوه تر است. مسیرهای متقارن، گلدان های سنگی یا الهام گرفته از معماری کلاسیک، آبنما، نیمکت های تزئینی و گیاهانی با فرم منظم می توانند بخشی از این سبک باشند.

نکته مهم این است که کلاسیک بودن به معنی شلوغ کردن بام نیست. اگر تعداد عناصر بیش از ظرفیت فضا باشد، نتیجه بیشتر به یک فضای تزئینی شلوغ شبیه می شود تا یک روف گاردن کلاسیک.

چرا سبک کلاسیک برای روف گاردن جذاب است؟

بام معمولاً فضایی است که از نظر معماری کمتر مورد توجه قرار می گیرد، اما با طراحی درست می تواند به یکی از شاخص ترین بخش های ساختمان تبدیل شود. سبک کلاسیک به دلیل نظم و استفاده از عناصر شناخته شده معماری، می تواند این فضا را از حالت ساده و بی روح خارج کند.

یکی از ویژگی های جذاب اجرای روف گاردن ، قابلیت ایجاد محور بصری است. برای مثال می توان یک مسیر اصلی از ورودی روف گاردن به سمت یک آبنما یا فضای نشیمن ایجاد کرد و در دو طرف آن از گیاهان مشابه استفاده کرد.

اصول مهم در طراحی روف گاردن کلاسیک

برای رسیدن به ظاهر واقعی سبک کلاسیک، بهتر است طراحی از یک منطق مشخص پیروی کند. طراحی روف گاردن در این سبک باید قبل از انتخاب جزئیات تزئینی، بر اساس پلان کلی فضا انجام شود.

مهم ترین اصول عبارتند از:

• ایجاد تقارن در چیدمان
• استفاده از خطوط هندسی و مسیرهای مشخص
• انتخاب متریال هماهنگ با معماری ساختمان
• استفاده کنترل شده از عناصر تزئینی
• انتخاب گیاهان با فرم مناسب
• طراحی فضای نشیمن مشخص
• استفاده اصولی از نورپردازی
• پیش بینی مسیر مناسب برای آبیاری و نگهداری
• توجه به وزن تمام اجزای روف گاردن
• ایجاد زهکشی مناسب برای جلوگیری از تجمع آب

در واقع، طراحی کلاسیک باید از نمای کلی شروع شود و بعد به جزئیات برسد. اگر ابتدا تمام وسایل و گیاهان انتخاب شوند و بعد تلاش شود بین آنها نظم ایجاد شود، احتمالاً نتیجه یکپارچگی لازم را نخواهد داشت.

انتخاب رنگ در روف گاردن کلاسیک

رنگ ها نقش مهمی در ایجاد حس کلاسیک دارند. برخلاف برخی سبک های مدرن که از رنگ های بسیار متنوع استفاده می کنند، در طراحی روف گاردن کلاسیک معمولاً بهتر است پالت رنگی محدود و هماهنگ باشد.

رنگ های خنثی مانند کرم، سفید، خاکستری، بژ و طیف های طبیعی سنگ می توانند برای کف سازی و عناصر معماری استفاده شوند. در کنار آنها، رنگ سبز گیاهان باعث ایجاد تضاد طبیعی می شود.

برای مبلمان نیز می توان از رنگ هایی مانند قهوه ای، کرم، طوسی یا رنگ های تیره استفاده کرد. البته انتخاب رنگ باید با نمای ساختمان نیز هماهنگ باشد.

چه گیاهانی برای روف گاردن کلاسیک مناسب هستند؟

انتخاب گیاه در روف گاردن باید هم از نظر ظاهری و هم از نظر شرایط محیطی بررسی شود. بام در معرض باد، تابش مستقیم خورشید، تغییرات دمایی و محدودیت عمق بستر کاشت قرار دارد. بنابراین نمی توان صرفاً بر اساس ظاهر یک گیاه آن را انتخاب کرد.

برای سبک کلاسیک، گیاهانی که فرم مشخص و قابلیت هرس دارند، معمولاً با این سبک هماهنگ تر هستند. درختچه های فرم پذیر، گیاهان همیشه سبز و بعضی گیاهان گلدار می توانند در ترکیب استفاده شوند.

تقارن؛ مهم ترین ویژگی طراحی کلاسیک

یکی از ساده ترین راه ها برای تشخیص یک طراحی کلاسیک، توجه به تقارن است. در این سبک معمولاً عناصر مشابه در دو طرف یک محور قرار می گیرند.

برای مثال، اگر مسیر اصلی در مرکز روف گاردن قرار گرفته باشد، می توان در دو طرف آن از گلدان های مشابه استفاده کرد. همین کار باعث ایجاد نظم بصری می شود.

البته تقارن نباید به شکلی اجرا شود که تمام فضای بام کاملاً تکراری و یکنواخت به نظر برسد. می توان ساختار اصلی را متقارن نگه داشت و در جزئیات، تنوع ایجاد کرد.

نقش آبنما در روف گاردن کلاسیک

آبنما یکی از عناصری است که می تواند حس کلاسیک را تقویت کند. فرم آبنما می تواند ساده یا تزئینی باشد و بسته به اندازه بام، در مرکز یا یکی از محورهای اصلی در روف گاردن کوچک قرار بگیرد.

برای نمونه، یک آبنمای هندسی در مرکز یک فضای متقارن می تواند به عنوان نقطه کانونی عمل کند. در اطراف آن نیز می توان از گلدان ها یا گیاهان مشابه استفاده کرد.

استفاده از آبنما نیازمند توجه به وزن سازه، آب بندی، تأسیسات، مصرف آب و دسترسی برای سرویس است.  بهتر است از همان مرحله طراحی، محل و تجهیزات آن مشخص شوند.

مبلمان مناسب برای روف گاردن کلاسیک

مبلمان باید با زبان بصری طراحی هماهنگ باشد. استفاده از صندلی و میزهایی با فرم بیش از حد مدرن ممکن است تضاد زیادی با فضای کلاسیک ایجاد کند.

برای چنین فضایی می توان از:

• نیمکت های چوبی
• صندلی های فلزی با طراحی ظریف
• مبلمان فضای باز با رنگ های خنثی
• میزهای سنگی یا طرح سنگ
• نیمکت های دارای جزئیات کلاسیک

استفاده کرد.

مهم است که مبلمان فضای کافی برای رفت و آمد باقی بگذارد. در روف گاردن، زیبایی چیدمان نباید دسترسی به تأسیسات و مسیر را دشوار کند.

فلاورباکس در طراحی کلاسیک

فلاورباکس یکی از کاربردی ترین عناصر برای ایجاد نظم در روف گاردن است. در سبک کلاسیک، فلاورباکس ها می توانند علاوه بر نگهداری گیاه، نقش قاب معماری را نیز داشته باشند.

فلاورباکس های مستطیلی را می توان در امتداد مسیرها یا اطراف محدوده نشیمن قرار داد. مدل های بلندتر نیز برای جدا کردن دو فضای مختلف کاربرد دارند.

با این حال، جنس و ابعاد فلاورباکس باید با شرایط بام هماهنگ باشد. وزن آن در حالت خالی، وزن خاک و وزن آب و گیاه باید در محاسبات پروژه در نظر گرفته شود.

مراحل اجرای روف گاردن به سبک کلاسیک

اجرای چنین پروژه ای را می توان در چند مرحله خلاصه کرد:

۱. بررسی سازه و شرایط بام

در اولین مرحله باید ظرفیت سازه و محدودیت های موجود بررسی شود. محل تأسیسات، دسترسی ها، خروجی های آب و مسیرهای عبور نیز باید مشخص شوند.

۲. تهیه پلان

در این مرحله محل فضای سبز، مسیرها، نشیمن، گلدان ها، آبنما و سایر عناصر تعیین می شود. در سبک کلاسیک، محورهای اصلی و تقارن اهمیت زیادی دارند.

۳. آماده سازی زیرسازی

آب بندی، زهکشی، لایه های محافظ و سایر اجزای فنی بر اساس ساختار پروژه اجرا می شوند.

۴. اجرای کف سازی

مسیرها و فضاهای نشیمن با متریال انتخاب شده اجرا می شوند و شیب مناسب برای هدایت آب نیز حفظ می شود.

۵. نصب فلاورباکس و عناصر دکوراتیو

در این مرحله گلدان ها، فلاورباکس ها، آبنما و سایر عناصر در محل تعیین شده قرار می گیرند.

۶. کاشت گیاهان

گیاهان مطابق پلان کاشت و بر اساس نیازهای محیطی در محل مناسب قرار می گیرند.

۷. اجرای نورپردازی و آبیاری

در پایان، تجهیزات نورپردازی و سیستم آبیاری تکمیل و عملکرد آنها بررسی می شود.

تفاوت روف گاردن کلاسیک و مدرن

تفاوت این دو سبک بیشتر در زبان بصری و نحوه سازماندهی فضا دیده می شود.

در بسیاری از پروژه ها می توان از ترکیب عناصر کلاسیک و مدرن استفاده کرد و به یک طراحی انتقالی رسید.

اشتباهات رایج در طراحی روف گاردن کلاسیک

یکی از اشتباهات رایج، استفاده بیش از حد از عناصر تزئینی است. قرار دادن تعداد زیادی گلدان، مجسمه، آبنما، مبلمان و چراغ باعث می شود نظم سبک کلاسیک از بین برود.

اشتباه دیگر انتخاب گیاه صرفاً بر اساس ظاهر است. گیاه باید با شرایط بام، میزان نور، باد، دما، حجم بستر و نیاز آبی هماهنگ باشد.

بی توجهی به وزن نیز می تواند مشکل جدی ایجاد کند. حتی اگر هر جزء به تنهایی وزن زیادی نداشته باشد، مجموع وزن خاک، گیاه، آب، کف سازی، فلاورباکس و مبلمان می تواند قابل توجه شود.

همچنین نباید مسیر دسترسی به تأسیسات حذف شود. یک روف گاردن اصولی باید امکان تعمیر و نگهداری بخش های مختلف بام را فراهم کند.

آیا روف گاردن کلاسیک برای بام کوچک مناسب است؟

بله، سبک کلاسیک الزاماً به فضای بسیار بزرگ نیاز ندارد. حتی در بام های کوچک نیز می توان از اصول این سبک استفاده کرد.

در فضای محدود بهتر است تعداد عناصر کاهش پیدا کند و تنها چند ویژگی شاخص باقی بماند. برای مثال، یک مسیر متقارن، دو فلاورباکس مشابه و یک فضای نشیمن کوچک می تواند حس کلاسیک ایجاد کند.

در چنین شرایطی، استفاده از رنگ های روشن و حفظ خطوط دید نیز به بزرگ تر دیده شدن فضا کمک می کند.

نگهداری از روف گاردن کلاسیک

روف گاردن پس از اجرا نیازمند نگهداری منظم است. گیاهان باید آبیاری شوند، شاخه های اضافی هرس شوند و وضعیت فلاورباکس ها و سیستم زهکشی بررسی شود.

در سبک کلاسیک، هرس اهمیت بیشتری پیدا می کند؛ زیرا بخشی از زیبایی این سبک به فرم منظم گیاهان وابسته است.

بهتر است به صورت دوره ای مسیرهای خروج آب نیز بررسی شوند تا برگ، خاک یا سایر مواد باعث گرفتگی آنها نشده باشد.

چک لیست نگهداری

• بررسی سیستم آبیاری
• هرس گیاهان فرم پذیر
• کنترل سلامت گیاهان
• بررسی مسیرهای زهکشی
• تمیز کردن کف سازی
• بررسی فلاورباکس ها
• کنترل نورپردازی
• بررسی آبنما و تجهیزات آن
• بازدید دوره ای از آب بندی و بخش های فنی قابل دسترس

ایده ای برای یک روف گاردن کلاسیک و اصیل

فرض کنید بام دارای یک فضای مستطیلی است. می توان محور اصلی را از ورودی تا انتهای بام در نظر گرفت و در دو طرف آن، فلاورباکس های مشابه قرار داد.

در انتهای محور، یک عنصر شاخص مانند آبنما قرار می گیرد. دو طرف فضای مرکزی نیز می توانند به عنوان محل نشیمن طراحی شوند. گیاهان همیشه سبز در اطراف مسیر قرار می گیرند و گل های فصلی برای ایجاد تنوع به بخش هایی از طراحی اضافه می شوند.

کف سازی در مسیر اصلی می تواند از متریالی با ظاهر سنگ طبیعی باشد و نورهای پایه دار در امتداد مسیر قرار بگیرند.

چنین ترکیبی بدون نیاز به تعداد زیادی عنصر تزئینی، می تواند ویژگی های اصلی سبک کلاسیک را ایجاد کند: تقارن، محوریت، نظم، قاب بندی و هماهنگی متریال و گیاه.

جمع بندی

طراحی روف گاردن به سبک کلاسیک یعنی ایجاد تعادل میان اصالت معماری، فضای سبز و الزامات فنی بام. تقارن، خطوط هندسی، گیاهان فرم پذیر، فلاورباکس های هماهنگ، متریال های طبیعی، آبنما و نورپردازی کنترل شده از مهم ترین عناصر این سبک هستند.

با این حال، زیبایی نباید باعث شود مواردی مانند ظرفیت سازه، آب بندی، زهکشی، آبیاری و دسترسی برای نگهداری نادیده گرفته شوند. یک روف گاردن کلاسیک موفق، فضایی نیست که صرفاً ظاهر باشکوهی داشته باشد؛ بلکه باید در طول زمان نیز قابل استفاده، قابل نگهداری و از نظر فنی اصولی باشد.

در نهایت، حتی یک بام با متراژ محدود نیز می تواند با انتخاب درست عناصر و رعایت نظم بصری، حس یک فضای کلاسیک و اصیل را ایجاد کند. مهم این است که طراحی از یک ایده مشخص شروع شود و تمام اجزای پروژه، از کف سازی و گیاهان گرفته تا مبلمان و نورپردازی، در راستای همان ایده انتخاب شوند.