نمایشگاه سیتکس تهران: نمایشگاه نوآوریها و فناوریهای شهری
سیتکس Citex ۲۰۲۶ با شعار ایران پیشرو هفته گذشته در برج میلاد تهران برگزار شد. نمایشگاهی که به گفته برگزارکنندگان، قرار بود پلی باشد میان توانمندی شرکتهای دانشبنیان و نیازهای واقعی مدیریت شهری.
نمایشگاه فناوریهای شهری سیتکس از ۲۶ تا ۲۹ آبان ۱۴۰۵ در مرکز نمایشگاهی برج میلاد تهران برگزار شد. افتتاحیه این رویداد با حضور علیرضا زاکانی، شهردار تهران، انجام شد و شعار اصلی آن ایران پیشرو اعلام شده بود. برگزارکننده اصلی، سازمان فناوریهای نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران بود و هدف اعلامشده، معرفی دستاوردهای شرکتهای دانشبنیان در حوزه مدیریت و خدمات شهری عنوان شد.

بر اساس گزارشها، حدود ۱۰۰۰ شرکت برای حضور ثبتنام کردند که در نهایت بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان در نمایشگاه حاضر شدند. هدف اصلی برگزارکنندگان، ایجاد پلی میان توانمندی فناوران و نیازهای واقعی مدیریت شهری برای حل مشکلاتی مانند آلودگی هوا و ترافیک بود. جوایز نقدی (تا ۳ میلیارد تومان) و تسهیلات (تا سقف ۱۰ میلیارد تومان) برای تجاریسازی طرحهای برتر در نظر گرفته شده بود .
نمایشگاه سیتکس (CityTech Expo) به عنوان یکی از رویدادهای تخصصی حوزه فناوریهای شهری در ایران، با هدف ایجاد پل ارتباطی میان فناوری، مدیریت شهری و نوآوری برگزار میشود. این نمایشگاه قرار بود بستری برای پرداختن به مسائل واقعی شهرها، تعامل میان متخصصان، شرکتهای نوآور و مدیران شهری فراهم کند. سیتکس تلاش میکند دستاوردهای فناورانه در حوزه شهر هوشمند، حملونقل، زیرساختهای دیجیتال و خدمات شهری را به نمایش بگذارد و فرصتی برای گفتوگوی تخصصی درباره آینده شهرها ایجاد کند.
آنچه در ادامه میخوانید، گفتوگویی تفصیلی با دانوش نوذری، مدیرعامل هلدینگ داناموند و مرکز تکنولوژیهای شهری است که در آن به نقد و بررسی ابعاد مختلف برگزاری این نمایشگاه، جایگاه متخصصان، نقش بخش خصوصی و دانشگاهیان، و چشمانداز پیش رو پرداخته شده است.
- در مجموع، نمایشگاه سیتکس را چطور ارزیابی میکنید؟
سیتکس با هدف ایجاد ارتباط میان فناوری، مدیریت شهری و نوآوری معرفی شد؛ رویدادی که قرار بود به مسائل واقعی شهر بپردازد و فرصتی برای تعامل میان متخصصان، شرکتهای نوآور و مدیران شهری فراهم کند. طبیعتاً وقتی نمایشگاهی با چنین عنوان و هدفی برگزار میشود، انتظار داریم فضای مناسبی برای گفتوگوی تخصصی، ارائه راهکار و نقد تصمیمهای شهری وجود داشته باشد. اما به نظر من، سیتکس در تحقق این هدف چندان موفق نبود. حضور مؤثر متخصصان شهری و فناوری، ارائههای مسئلهمحور، مناظرههای تخصصی و فرصت تعامل برای دانشگاهیان و بخش خصوصی، آنطور که انتظار میرفت دیده نشد. این موارد صرفاً چند ضعف اجرایی نیستند، بلکه مستقیماً به ماهیت نمایشگاهی مربوط میشوند که قرار است درباره آینده شهر صحبت کند.
- به نظر شما فضای کلی نمایشگاه بیشتر به چه سمتی رفته بود؟
اگر بخواهم صریح بگویم، برداشت من این بود که سیتکس بیشتر به فضایی برای نمایش عملکرد شهرداری و برگزارکنندگان تبدیل شده بود تا بستری برای گفتوگوی جدی درباره آینده شهر. البته معرفی دستاوردهای سازمانی بخشی از هر نمایشگاهی است و ایرادی هم ندارد، اما زمانی که این موضوع بر سایر بخشها غلبه میکند و فرصت نقد و گفتوگوی مستقل محدود میشود، کارکرد تخصصی رویداد زیر سؤال میرود. به نظرم نمایشگاه فناوری شهری نباید صرفاً محلی برای ارائه گزارش عملکرد مدیران باشد. اتفاقاً چنین رویدادی فرصت مناسبی است تا متخصصان بتوانند درباره تصمیمها و پروژههای شهری اظهارنظر کنند، آنها را نقد کنند و حتی مدیران را به چالش بکشند. همین گفتوگوهاست که به یک نمایشگاه اعتبار تخصصی میدهد.
- پنلها و برنامههای جانبی نمایشگاه را چطور دیدید؟ چقدر کاربردی بودند؟
در گزارشهای منتشرشده از سیتکس به برگزاری پنلهای تخصصی و برنامههای دانشجویی اشاره شده است، اما به نظرم صرف برگزاری چند پنل یا اعلام تعداد برنامهها، معیار مناسبی برای ارزیابی کیفیت یک رویداد نیست. باید دید این نشستها تا چه اندازه فرصت گفتوگوی واقعی ایجاد کردهاند. آیا متخصصان مستقل امکان طرح دیدگاههای متفاوت را داشتهاند؟ آیا فضایی برای پرسشهای چالشی فراهم بوده؟ آیا دانشجویان و مخاطبان توانستهاند در بحثها مشارکت مؤثری داشته باشند؟ اینکه برنامهای با عنوان «پنل تخصصی» برگزار شود، لزوماً به معنای شکلگیری یک گفتوگوی تخصصی نیست. کیفیت محتوا، ترکیب سخنرانان و میزان مشارکت مخاطبان اهمیت بیشتری دارد.
- نظرتان درباره افرادی که برای حضور در پنلهای تخصصی انتخاب شده بودند چیست؟
یکی از نقدهای جدی من به همین موضوع مربوط است. در برخی پنلهایی که با عنوان تخصصی برگزار شدند، چهرههای بانکی و نمایندگان اسپانسرها حضور پررنگی داشتند، در حالی که جای متخصصان شهرسازی و فناوریهای شهری خالی بود. البته حضور فعالان بانکی در موضوعاتی مانند تأمین مالی پروژههای شهری یا فینتک کاملاً قابل درک است، اما تخصص در بانکداری لزوماً به معنای تخصص در برنامهریزی شهری، زیرساختهای هوشمند یا آینده فناوریهای شهری نیست. وقتی یک نشست عنوان تخصصی دارد، انتظار میرود افرادی در آن حضور داشته باشند که دانش و تجربه مرتبط با همان موضوع را دارند. به نظرم برگزارکنندگان باید مشخص کنند معیار انتخاب اعضای این پنلها چه بوده و چرا متخصصان مرتبط با موضوع حضور مؤثرتری در آنها نداشتهاند. حمایت مالی از یک رویداد نباید جای معیارهای علمی و حرفهای را در انتخاب سخنرانان بگیرد.
- به نظرتان جایگاه متخصصان شهرسازی در چنین نمایشگاهی کجاست؟
به اعتقاد من، متخصصان شهرسازی، برنامهریزی و طراحی شهری باید از اصلیترین گروههای حاضر در چنین نمایشگاهی باشند، نه اینکه نقش آنها در حاشیه قرار بگیرد. این متخصصان میتوانند مسائل واقعی شهر را شناسایی کنند، نیازهای شهری را توضیح دهند، راهکارهای پیشنهادی را ارزیابی کنند و مشخص کنند که هر فناوری چه تأثیری بر ساختار شهر و کیفیت زندگی شهروندان خواهد داشت. وقتی نمایشگاهی با عنوان فناوریهای شهری برگزار میشود، اما نقش جامعه حرفهای شهرسازی در طراحی محتوا، انتخاب موضوعات و گفتوگوهای تخصصی کمرنگ است، به نظرم نشاندهنده ضعفی جدی در برنامهریزی رویداد است.
- چطور میتوان تشخیص داد فناوریهایی که در نمایشگاه معرفی شدند، واقعاً به حل مسائل شهر کمک میکنند؟
شهر بسیار پیچیدهتر از آن است که تصور کنیم صرفاً با کنار هم قرار دادن چند دستگاه، نرمافزار و سامانه هوشمند میتوان آینده آن را ساخت. هر فناوری که معرفی میشود باید به چند سؤال اساسی پاسخ دهد: قرار است چه مسئلهای از شهر را حل کند؟ چه شواهدی برای اثربخشی آن وجود دارد؟ هزینه اجرا و نگهداری آن چقدر است؟ چه تأثیری بر کیفیت زندگی شهروندان دارد؟ آیا به توزیع عادلانهتر خدمات شهری کمک میکند یا ممکن است فاصله میان محلهها را بیشتر کند؟ به نظرم نمایشگاه فناوری شهری باید فرصتی برای بررسی همین موضوعات باشد، نه صرفاً نمایش محصولات و معرفی قابلیتهای آنها. ممکن است یک فناوری از نظر فنی بسیار پیشرفته و جذاب باشد، اما تا زمانی که نتواند مسئله مشخصی از شهر را حل کند، نمیتوان صرفاً به دلیل پیشرفته بودن، آن را یک دستاورد مؤثر شهری دانست.
- به نظر شما شهر هوشمند واقعاً به چه معناست و چه تفاوتی با هوشمندسازی شهرداری دارد؟
یکی از مشکلاتی که در نگاه برخی مدیران به شهر هوشمند وجود دارد، اشتباه گرفتن مفهوم شهر هوشمند با هوشمندسازی شهرداری است. این دو موضوع تفاوت اساسی دارند. الکترونیکی شدن مکاتبات اداری، دیجیتالی شدن پروندهها و استفاده از داشبوردهای مدیریتی میتواند عملکرد شهرداری را بهتر کند، اما بهتنهایی به معنای هوشمند شدن شهر نیست. شهر هوشمند باید بتواند به مسائل واقعی شهروندان پاسخ دهد؛ از حملونقل و ترافیک گرفته تا کیفیت فضاهای شهری، دسترسی عادلانه به خدمات، مدیریت انرژی، تابآوری و کیفیت زندگی. نباید شهر را فقط از زاویه ساختار اداری شهرداری ببینیم. شهر متعلق به شهروندان است و فناوری هم باید در خدمت بهبود زندگی آنها باشد، نه اینکه صرفاً فرایندهای داخلی یک سازمان را سریعتر کند.
- فکر میکنید چه کسانی باید در تصمیمگیری و هدایت پروژههای شهر هوشمند نقش اصلی را داشته باشند؟
من معتقدم شهرساز باید نقش محوری در راهبری شهر هوشمند داشته باشد. پیش از آنکه بخواهیم برای شهر فناوری انتخاب کنیم، باید بدانیم مسئله اصلی شهر چیست، چه اولویتهایی داریم و هر تصمیم چه پیامدهای فضایی، اجتماعی و اقتصادی به همراه خواهد داشت. این موضوعات مستقیماً با دانش شهرسازی و برنامهریزی شهری ارتباط دارند. البته توسعه شهر هوشمند بدون حضور متخصصان فناوری اطلاعات، داده، زیرساخت، محیطزیست و سایر حوزههای مرتبط امکانپذیر نیست. ما به یک همکاری میانرشتهای واقعی نیاز داریم، اما این همکاری باید حول مسائل و نیازهای شهر شکل بگیرد. نمیتوان مدیریت آینده شهر را صرفاً به توسعه چند سامانه نرمافزاری محدود کرد. فناوری یک ابزار است و نباید جای برنامهریزی و تعیین چشمانداز توسعه شهری را بگیرد. به همین دلیل انتظار میرود در رویدادی مانند سیتکس، جایگاه متخصصان شهرسازی و برنامهریزی شهری در انتخاب سخنرانان، ترکیب پنلها و تعریف پروژهها جدیتر گرفته شود.
- از مدیران شهری که در چنین نمایشگاهی حضور پیدا میکنند، چه انتظاری دارید؟
به نظرم یکی از مهمترین بخشهایی که جای آن در سیتکس خالی بود، مناظره واقعی میان مدیران شهری و متخصصان بود. حضور مدیران نباید صرفاً به ارائه گزارش عملکرد و معرفی پروژهها محدود شود. چنین رویدادی فرصت مناسبی است تا درباره تصمیمهای گذشته، پروژههای موفق و ناموفق، نحوه تخصیص بودجه و موانع همکاری با بخش خصوصی گفتوگو شود. برای مثال، جامعه تخصصی حق دارد بداند چرا یک پروژه شهری انتخاب شده، چه مطالعاتی پشت آن بوده، چه نتایجی داشته و چرا برخی راهکارهای پیشنهادی اجرایی نشدهاند. این پرسشها صرفاً برای انتقاد نیستند، بلکه میتوانند به اصلاح تصمیمها و بهبود مدیریت شهری کمک کنند. واقعاً اگر در نمایشگاهی که موضوع آن آینده شهر است، نتوان درباره تصمیمهای مدیریت شهری گفتوگو کرد و آنها را به نقد گذاشت، پس چه فرصتی برای این کار وجود خواهد داشت؟ به نظرم پاسخگویی مدیران باید یکی از بخشهای اصلی چنین رویدادهایی باشد، نه موضوعی که در حاشیه قرار بگیرد.
- حضور شرکتهای خصوصی و استارتاپها را در سیتکس چطور ارزیابی میکنید؟
فکر میکنم مشارکت بخش خصوصی را نباید فقط با تعداد غرفهها و شرکتهای حاضر در نمایشگاه ارزیابی کرد. سؤال اصلی این است که شرکتهای مستقل، استارتاپها و تیمهای نوآور تا چه اندازه فرصت داشتهاند با مدیران شهری وارد گفتوگوی واقعی شوند؟ آیا توانستهاند نیازها و مشکلات خود را مطرح کنند؟ آیا مسیر مشخصی برای ورود فناوریها و راهکارهای آنها به پروژههای شهری وجود داشته است؟ بسیاری از تیمهای نوآور ممکن است ایدهها و محصولات ارزشمندی داشته باشند، اما ارتباط مستقیمی با نهادهای شهری یا تصمیمگیران نداشته باشند. یک نمایشگاه موفق باید بتواند این فاصله را کمتر کند و زمینه همکاری واقعی را فراهم کند. اگر حضور بخش خصوصی صرفاً به داشتن غرفه و نمایش محصول محدود شود، بخش مهمی از ظرفیت رویداد از دست میرود.
- به نظرتان دانشگاهها و دانشجویان چقدر در این رویداد فرصت مشارکت داشتند؟
به نظرم در بخش دانشگاهی هم انتظار بیشتری از این نمایشگاه وجود داشت. دانشجویان شهرسازی، برنامهریزی شهری، طراحی شهری و رشتههای مرتبط با فناوری باید فرصت داشته باشند ایدهها و پروژههای خود را ارائه دهند، با مدیران و متخصصان گفتوگو کنند و از نزدیک با مسائل واقعی شهر آشنا شوند. برگزاری چند برنامه دانشجویی اقدام مثبتی است، اما کافی نیست. مهم این است که دانشجویان احساس کنند واقعاً بخشی از رویداد هستند و میتوانند در بحثها مشارکت داشته باشند، سؤال بپرسند و برای ایدههای خود بازخورد تخصصی دریافت کنند. در کنار این موضوع، نمایشگاه باید بتواند ارتباط میان دانشگاه، بازار کار و پروژههای واقعی شهری را تقویت کند. اگر قرار است درباره آینده شهر صحبت کنیم، نمیتوانیم نسل آینده متخصصان شهری را در حاشیه نگه داریم.
- اگر قرار باشد سیتکس در دورههای بعد بهتر برگزار شود، به نظرتان چه چیزهایی باید تغییر کند؟
به نظرم سیتکس اگر میخواهد به یک رویداد معتبر و اثرگذار در حوزه فناوریهای شهری تبدیل شود، پیش از هر چیز باید فضای نقدپذیری بیشتری ایجاد کند و در شیوه برنامهریزی و مشارکت متخصصان بازنگری داشته باشد. اولین قدم این است که متخصصان شهری از همان مراحل اولیه در سیاستگذاری و طراحی محتوای رویداد نقش داشته باشند. ترکیب پنلها باید بر اساس تخصص و تجربه مرتبط افراد شکل بگیرد، فرصت مناظره و گفتوگوی مستقل فراهم شود و دانشگاهها، دانشجویان و شرکتهای خصوصی امکان مشارکت واقعی داشته باشند. از طرف دیگر، یک رویداد نباید با پایان نمایشگاه تمام شود. باید مشخص باشد چه مسائلی مطرح شده، چه راهکارهایی ارائه شده، چه همکاریهایی شکل گرفته و در نهایت چه نتایجی برای شهر به همراه داشته است. در نهایت، موضوع اصلی ما آینده شهر است، نه صرفاً عملکرد یک سازمان یا برگزاری یک نمایشگاه. مسئولیت برگزارکنندگان با پایان نمایشگاه تمام نمیشود. به نظرم اکنون فرصت مناسبی است که درباره کیفیت برگزاری سیتکس، میزان مشارکت واقعی جامعه تخصصی و نتایج این رویداد شفاف و جدی گفتوگو شود.